طبع شنبلیله

طبع شنبلیله

طبع شنبلیله و خواص آن


عنواین مهم این مطالب:

  • خواص شنبلیله
  • طبع شنبلیله
  • خواص برگ شنبلیله
  • خواص تخم شنبلیله

طبع شنبلیله گرم و خشک است و يكی از گياهان دارويی در طب سنتی ایرانی است که سابقه مصرف ديرينه دارد و خواص درمانی چشمگیری برای آن قید شده است. شنبلیله اسم فارسی حلبه است که در شیراز شملیز، به یونانی فریفه و به هندی میتهی می‌نامند. شملیز و شملید از نام‌های دیگر آن است.

شَنبَلیله یا شینبل با نام علمی Trigonella foenum-graecum گیاهی از تیره باقلائیان و گیاهی است علفی به ارتفاع ۱۰ تا ۵۰ سانتیمتر با گل‌هایی به رنگ روشن که رنگ میوه‌های آن زرد تا قهوه‌ای است.


شنبلیله بومی ایران بوده و در بیشتر نواحی ایران از جمله آذربایجان، اصفهان، فارس، خراسان، سمنان و دامغان می‌روید و به عنوان سبزی خوراکی کاشته شده و مصرف می‌شود.

این گیاه در کنار راه‌ها نیز می‌روید و به این خاطر در قدیم به آن گل راه‌رو هم می‌گفتند. بویش قوی و طعمش تلخ و معطر است. شنبلیله به عنوان یکی از سبزیها در تهیه خوراک‌های ایرانی مثل قرمه سبزی و کوفته برنجی همینطور اشکنه استفاده می‌شود.

بیش از صد نوع گونه وحشی و زراعی شـنبليله در دنیا شناسایی شده و در بسياری از نقاط ايران از جمله آذربايجان، اصفهان، فارس، خراسان، سمنان، دامغان و نيز مناطق مركزی می‌روید.

خواص شنبلیله

قسمت‌های مختلف این گياه قرنها برای درمان کورک، دیابت، سلوليتيس و سل مورد مصرف بوده است. نكته جالب توجه در مورد شنبليله طيف وسيع اثرات درمانی آن است.

برگ آن جهت تسكين سرفه‌های سرد، ورم طحال و كبد، دردكمر و برودت مثانه به كار ميرفته است. همچنين بذر گياه ملين و نرم كننده موضعی، ضدالتهاب و تسكين دهنده درد مفاصل بوده و دمنوش آن با عـسل برای تنگی نفس توصيه شده اسـت.

ذکریا رازی شنبليله را برای مداوای مرض قند مورد استفاده قرار می‌داده، شيخ الرئيس ابوعلی سينا در كتاب قانون درباره خصوصيات و فوايد درمانی اين گياه به رفع بوی دهان و بوی بد تن و عرق اشاره كرده است.

طبع شنبلیله

نظر ابوعلی سینا درباره شنبلیله

طبع شنبلیله در آخر دوم گرم و خشك است و رطوبتی بيگانه دارد، رساننده و نرمی‌بخش است، زيرا حرارتش با لزجی همراه است و آن لزجی نمی‌گذارد كه گرمايش آزار رساند و گرمس ملايم می‌شود.

روغن شنبلیله برای بسیار مو مفيد است و ماده لعابی تخم شنبليله، به ويژه اگر با روغن گل باشد ترك‌های ناشی از سرما را دوا می‌كند.

اگر سر را با آن شستشو كنند، شوره را از بـين می‌برد. آبپز شنبليله نقطه سرخ چـشم را صاف می‌كند؛ اگر بر چشم بمالند مواد غليظ را كه سبب آماس چشم می‌شوند، از بين می‌برد. صدا را صاف می‌كند و سينه و گلو را نرم کرده و سرفه را تسكين می‌دهد.

خواص برگ شنبلیله

برگ شنبلیله اعتدال بخش و ملین و مدر بول است. در معالجه امراض سرد و استسقاء و سرفه سرد و تورم طحال و دردکمر و کبد و رحم و همچنین برودت مثانه و تنگی مجاری ادرار مؤثر و نافع است.

زیاده روی در مصرف برگ شنبلیله موجب سردرد و تهوع میشود . برای انثیان مضر است که آن را با سکنجبین ترش و انیسون و مکیدن انار میخوش اصلاح می‌کنند و اشخاص گرم مزاج مجاز به استعمال آن بدون مصرف کاسنی نیستند.

خواص تخم شنبلیله

تخم شنبلیله در درمان چاقی بسیار مؤثر است زیرا واجد فسفات‌های آلی و بستن نوکلئو آلبومین می‌باشد. همچنین مصرف آن برای نقرس، دیابت، راشی تیسم، کم خونی، خنازیر و لنفاتیسم توصیه شده است.

تخم این گیاه به علت بدبوئی با سایر ادویه مخلوط می‌شود. از تخم شنبلیله به عنوان تقویت کننده غده لوزالمعده نام برده شده و از گیاهان درمان کننده دیابت است.

طبع شنبلیله

طبق نظر حكمای طب سنتی طبع شنبلیله در دوم گرم و خشک و همراه با رطوبت فضلیه است و طعم آن مایل به تلخی و بوی آن تند و تخم آن لعابی شکل است.

شنبليله در طب سنتی ملل

بنا بر مكتوبات به جا مانده از تمدنهای قدیم، شنبليله از قديميترين گياهان دارويی بوده كه در رم و مـصر باستان جهت تسهيل زايمان و افزايش شير مادران به كار می‌رفته است. امروزه هم زنان مـصری از اين گياه بـه عنوان چای Hilba برای بهبود دردهای قاعدگی و تسكين مـشكلات معده استفاده می‌كنند.

كاربرد غيردارويـی آن در ميان مـصريان برای دود كردن همراه عود در مراسم مذهبی و نيـز بـه منظور موميايی كردن اجساد بوده است. در طب سنتی چين نيـز اين گياه جهت تقويت جسمی، بهبود ضعف و رفع ادم پا مورد استفاده قرار می‌گرفته، همچنين مردم مشرق زمين در سال‌های دور از شنبليله جهت متناسب نمودن اندام لاغر استفاده ميكرده‌اند.

در طب سنتی هند نيز اين گياه به عنوان تقويت كننده و محرک در افزايش شير مادران همچنين به عنوان يك ادويه پرمصرف به كار ميرفته است.

نظرات بازدیدکنندگان