معجون یاقوتی

معجون یاقوتی، یکی از ابتکارات گران‌بهای شیخ‌الرئیس ابوعلی سینا است که به دلیل اثربخشی بالا، در بسیاری از منابع طب سنتی تکرار شده است. این معجون با طبیعت گرم و خشک در اوایل درجه سوم، دارای خاصیت محللی قوی بوده و سودای ناشی از بلغم متکاثف (بلغم خشکیده) را در نقاط مختلف بدن دفع می‌کند.

محتوای بسته بندی: قوطی حاوی 100 گرم معجون

اجزای فراورده: یاقوت، یشم، عقیق، لاجورد، تربد مجوف، افتیمون، فلفل، زنجبیل، مرزنجوش، وج، قرنفل، مرمکی، کندر، دارچین، زرنباد، زیره سیاه، بادروج، گاوزبان، قند مقوم، عسل طبیعی و . . .

طبیعت: گرم و خشک در اوایل درجه سوم با قوت محلله

روش مصرف: روزانه یک نوبت، نصف قاشق چایخوری (2گرم) همراه با وعده غذایی بلعیده شود و در صورت بروز تشنگی یا عطش، از مصرف آب یا مایعات به میزان کافی و جرعه جرعه بهره مند شوید.

احتیاط مصرف: در اشخاص با مزاج جبلی گرم و اشخاص مبتلا به پرفشاری خون، با احتیاط و تحت نظر پزشک و با مقادیر کمتر (2 وعده 1 گرمی به جای یک وعده 2گرمی در روز) مصرف شود و بسته به حال و مزاج شخص، همراه با فراورده‌های با طبیعت خنک، مثل سکنجبین ساده، عرق نیلوفر، دمنوش عناب، و . . . مصرف شود.

موارد منع مصرف: در اشخاص دچار زخم معده و زخم‌های گوارشی مصرف نشود. از مصرف همزمان این فراورده با داروهای رقیق کننده خون و نیز سایر داروهای شیمیایی پرهیز شود. در دوران بارداری و شیردهی مصرف نشود. در صورت حساسیت به اجزای فراورده مصرف نشود.

منبع: قانون در طب، قرابادین کبیر

فاقد مواد نگهدارنده. پس از باز شدن، در یخچال نگهداری شود. تاریخ انقضا: 2 سال پس از تولید

از ابتکارات شیخ‌الرئیس ابن سینا بوده و به‌سبب اثربخشی آن، به‌طور متعدد در نسخه‌ها و آثار علمی طبی دیگر حکمای پس‌از ایشان، ذکرشده‌است. این فراورده دارای اثر محللی و طبیعت گرم و خشک است.

اثرات فراورده: محلل سودای ناشی از بلغم (بلغم متکاثف یا بلغم خشکیده) در نقاط مختلف بدن، همراه با مبدرق (بدرقه کننده) مناسب آن. بطور مثال: سکنجبین بزوری برای کلیه‌ها، شربت زوفا برای ریه، شربت ریوندی و دیناری برای کبد، و برای هر عضو همراه با فراورده اختصاصی‌اش. نافع در بیماریهای مزمن که از مصرف فراورده‌های رایج تاثیر خاصی نپذیرفته‌اند و عموما همراه با بلغم متکاثف  (خشکیده) در اعضا هستند.

مثل نزله‌های کهنه و مزمن و دردهای مفصلی و عضلانی (که ناشی از تجمع بلغم خشکیده در عضو باشد). عرق‌النساء (سیاتیک). سرفه های مزمن کهنه و رطوبی بلغمی که ناشی از تجمع بلغم خشکیده و لزج در ریه‌ها باشد، همراه با منضجات مناسب. تشدید کننده اثر سایر فراورده‌ها و داروها (بنابراین از مصرف همزمان با داروهای شیمیایی و خصوصا داروهای رقیق کننده خون پرهیز شود). برای نضج و دفع بهتر سودا همراه با شربتها و دمنوشهای منضج سودا، از بین برنده وسواس و جنون و مالیخولیا. نافع در امراض مغز و معده و کبد و طحال،  و قولنج و درد مفاصل و تبهای کهنه.

همچنین در کتاب قانون در طب، اثر فاخر جناب پورسینا در مورد این معجون، چنین ذکر شده است: "ما این معجون را ساختیم و در علاج شاهان و شاه‌مانندها به کار بردیم و دیدیم که بسیار بهره‌ور و مفید است. در علاج بیماری وسوسه، دوری جستن از مردم، تپش غیرعادی قلب و ناتوانی قلب ویژگی دارد و بسیار خوب است. بسیاری از بیماریهای کهنه شده و پایدار را که طبیبان از چاره‌اش درمانده بودند، ما با همین دارو معالجه کردیم و بیماران خوب شدند. در علاج بیماریهای مربوط به مغز، در بیماریهای معده، در بیماریهای مرتبط با کبد، در بیماریهای مرتبط به طحال و در تداوی بیماری قولنج ویژگی دارد، در علاج درد مفاصل و در علاج تبهای مزمن و پایدار این دارو کم نظیر است."