فواید و خواص زنجبیل

فواید و خواص زنجبیل

خواص زنجبیل

می‌توانید در این مطلب موارد زیر را بخوانید:

  • نام دیگر زنجبیل
  • زنجبیل چه خاصیتی دارد
  • زنجبیل در طب سنتی
  • طبع زنجبیل
  • دلیل نفخ شکم
  • درمان ورم معده با زنجبیل
  • لاغری با زنجبیل
  • خواص مربای زنجبیل
  • طرز تهیه مربای زنجبیل
  • روغن زنجبیل
  • آیا مصرف زیاد زنجبیل خطرناک است؟

زنجبیل چیست

زنجبیل و خواص بی‌نظیر آن بر کسی پوشیده نیست. زنجبیل یا زنجفیل یک گیاه خوراکی، ادویه و گیاه دارویی است. زنجبیل از گیاه زرد رنگ دارای رگه‌های بنفش با نام علمی Zingiber officinale Roscoe بدست می‌آید. اگرچه معمولاً از زنجبیل به عنوان ریشه آن گیاه نام برده می‌شود ولی در اصل قسمت مورد استفاده گیاه ساقه متورم شده زیرزمینی آن است که «ریزوم» نام دارد.

زنجبيل به عنوان گياه چند ساله حداكثر حدود یک متر، دارای ساقة زيرزمينی خزنده و غده‌ای شكل و برگهای بدون دمبرگ و فاقد كرک است. انواع تجارتی زنجبيل شامل زنجبيل جامائيكايی، چينی، آفريقايي، استراليايي و هندی هستند.

به‏‌نظر می‌رسد که زنجبیل به عنوان داروی با طبیعت گرم و خشک در درمان بسیاری از اختلالات از جمله تهوع، فشار خون پایین، سنگ مثانه، کنترل درد، قاعدگی دردناک، بیماری‌های باکتریایی و قارچی مؤثر است. اجزاء تشکیل دهندۀ گیاه زنجبیل از جمله زینجیبرن، زینجرون، شوگائول‌ها، جینجرول و پارادول با اثرات ضد التهابی، آنتی‌اکسیدانی، ضد رگ‌زایی، شبه انسولینی و تحریک فعالیت سلول‌های بتا و مهار تجمع پلاکتی، نقش مهمی در پیشگیری و درمان بسیاری از اختلالات و بیماری‌ها از جمله دیابت، تهوع و استفراغ بارداری، آرتریت روماتوئید، سرطان، آسم و برونشیت دارند.

نام دیگر زنجبیل

زنجبیل از زمان‌های دور به طرق مختلف مصرف می‌شده و هنوز هم درطب سنتی ایران، هند و چین نقش مهمی را ایفا می‌کند. در ایران باستان نیز این گیاه با نام ژنگویر شناخته شده و کاربرد داشته و از ایران و کشورهای عربی به سوی غرب سفر کرده است.

زنجبیل به هندی «اَدرَک» و «سُنده» به فارسی «شنگویر» و «شنگلیل» به سُریانی «زنگبیل» و به تخاری «شنگرفیر» نامیده می­‌شود. در غرب پزشکی یونانی به نام «دیوسکوریدس» نخستین بار در سده یکم میلادی کاربرد درمانی زنجبیل را ثبت کرد، گرچه سده‌ها پیش از آن این گیاه عطردار در خاورمیانه شناخته شده بود و از این منطقه به اروپا صادر می‌شد.

خرید بهترین مارک روغن حیوانی کرمانشاهی


زنجبیل چه خاصیتی دارد

زنجبیل امروزه بیشتر در مناطق استوایی کشت می‌شود. آشنایان با پزشکی هندی آیورودا از آن به عنوان داروی جهانی نام می‌برند؛ این امر نه تنها به خاطر خواص ضد قارچی، ضد باکتری آن است، بلکه به خاطر اثر تسکین بخش آن بر روی دستگاه گوارش هم هست، که باعث شده هندیان بیش از ۲۰۰۰ سال زنجبیل را مصرف کنند. فراورده‌های مختلفی از گیاه زنجبیل تولید می‌شود که از ریشه تازه یا خشک آن یا از طریق تقطیر روغن از ساقه آن تهیه می‌شود. یکی از معروفترین فراورده‌های زنجبیلی، آبنبات زنجبیلی است.

خواص زنجبیل بر سلامتی انسان باور نکردنی است. اما این گیاه دارویی اعجاب انگیز برای همه مناسب نیست و مصرف خودسرانه آن باعث بروز صدمات جبران ناپذیر خواهد شد! خصوصا برای افرادی که دارای زخم‌های گوارشی هستند. همچنین مصرف بیش اندازه زنجبیل در این افراد می‌تواند باعث استفراغ و دردهای باطنی شود.

زنجبیل در طب سنتی

زنجبیل بيخ یا ریشه گیاهی است که بسیار به گیاه شقاقل شباهت دارد اما از آن كوچكتر است. دو نوع كوهی و دشتی دارد و نوع كوهی آن بزرگتر است. زنجبيل بی ريشه سفيد و خشك را به هندى ستهوه می‌نامند که اين نوع از زنجبیل بهترين نوع است. زنجبیلی که در چین به عمل می‌آید و از آن مرباى زنجبيل درست می‌کنند و دانه‌های بزرگ و باليده و بى‌ريشه دارد بسیار عالی و بی‌مانند است.

خواص زنجبیل در کتاب مخزن الدویه

زنجبیل مقوى حافظه و هاضمه و معده و كبد و بازکننده گرفتگی کبد و افزایش دهنده قوای جنسی و تحلیل برنده باده‎های غلیظ معده و امعا و جداکننده بلغم‌ها و رطوبت‌های غليظ و  چسبيده به سطح معده و امعا و غيرها و خشک کننده آنها است و مفید برای اسهالی كه از فساد غذا باشد و جهت رفع سموم حيوانی بسیار کارساز است.

همچنین خارج کننده خلط غليظ و رطوبت‌های مغز و حلق است و کاهش دهنده سردی اعصاب و جهت دفع كرم معده نافع است. زنجبیل در بهبود تقطير البول حادث از برودت و ضعف آلات بول بسیار مفید است. تقطير البول از جملۀ اصطلاحات طبّی است که قدما آن را ذيل مبحث مربوط به اختلال عملکرد سيستم ادراری تحتانی ذکر کرده اند. مطالعۀ متون نشان می دهد که اين اصطلاح و مفهوم طبّی به معنای تکرّر ادرار است.

مصرف زنجبیل با نبات و كندر برای رفع ضرر ميوه‌هاى تازه و دفع رطوبت معده مناسب است و با زردۀ تخم‌مرغ نيمبرشت جهت افزایش منی و غلظت آن و همراه با تربد مسهل رطوبات مفاصل و ساقين و یاری دهنده قوت مسهله تربد است و با خولنجان و پسته جهت تقويت باه یا افزایش قوای جنسی بی بدیل است.

زنجبیل گیاهی است که از قدیم الایام مورد مصرف مردم ایران بوده است. در کتاب تحفه حکیم مومن در مورد خواص زنجبیل چنین آمده است: زنجبیل مقوّی هاضمه و نرم کننده طبع است و بازکننده گرفتگی­‌های کبد است. زنجبیل تحلیل ­برنده بادهای غلیظ معده و روده است و جذب­ کنندۀ رطوبت­‌ها و برطرف کننده تشنگی است. مقوّی معده، کبد و قوه حافظه است و مقاومت بدن در برابر سرما را زیاد می­‌کند. در درمان کرم معده، یرقان، دشواری ادرار و اسهال که از فساد مواد غذایی باشد نفع بسیاری دارد.

طبع زنجبیل گرم است یا سرد

به طور کلی می‌توان گفت که طبیعت یا طبع زنجبیل گرم و خشک است. زنجبیل تازه که سبز رنگ است از نظر طبیعت، گرم دردرجه دوم و خشک در درجه اول است. درحالی که نوع خشک شده آن در درجه دوم گرم و خشک، و بعضی آن را در سوم گرم دانسته اند. از آنجا که زنجبیل دارای رطوبت فضیله است اگر زیاد بماند سوراخ می شود به همین جهت آن را در آهک می غلطانند تا از سوراخ شدن آن جلوگیری شود. لذا هنگام مصرف باید آن را بر روی الک، مقشر کرد تا آهک های ملتصق بر آن جدا گردد.

دلیل نفخ شکم

علت ورم یا نفخ شکم چیست؟ از شایع‌ترین بیماری‌های معده، نفخ شکم یا ورم معده است که باعث احساس ناراحتی در بالای شکم می‌شود. این ورم یا برجستگی اغلب با صدای قار و قور همراه است. غار و غور شکم پدیده‌ای غیر طبیعی نیست و هر کسی در طول زندگی آنرا تجربه می‌کند. می‌خواهیم این مژده را به شما بدهیم که درمان ورم معده با زنجبیل امکان پذیر است.


اما از دیدگاه طب سنتی ایران، ورم یا نفخ شکم به معنی وجود باد، گاز یا ریح در معده و روده‌ها می‌باشد. برای مثال در کتاب اختیارات بدیعی نفخ را باد در معده و بادکردن شکم بیان کرده و کتاب اکسیر اعظم قَراقُر را به معنی آواز شکم یا آوازی که از اندرون شکم شنیده می‌گردد ذکر کرده است.

در کتاب اکسیر اعظم سه علت برای ورم یا نفخ شکم عنوان شده است. اولین دلیل سردی معده، دومین دلیل نوع غذا به سبب خوردن غذایی که معده قادر به هضم آن نمی‌باشد که این قسم خود به چهار شکل است: الف ـ غذا بیشتر از مقدار خورده شود ب ـ غذا رطوبت زیاد داشته باشد مانند: کدو، خیار، انگور ج ـ غذا نفاخ باشد مانند: عدس، باقالا و لوبیا د ـ بوی غذا متعفن باشد شبیه بوی ماهی یا روغن خراب و بدبو و دلیل سوم اخلاط موجود در معده ذکر شده که سبب آن اجتماع بلغم یا سودا یا صفرای اضافی در معده است.

کلیک کنید و خواص بی‌نظیر نخودآب را بخوانید

درمان ورم معده با زنجبیل

اگر برای شما هم این سوال مطرح است که برای نفخ معده چی بخوریم؟ حکمای طب سنتی به شما زنجبیل را پیشنهاد می‌کنند چراکه زنجبیل باعث تقویت قوای معده شده و بادشکن و ضد نفخ است. برای همین زنجبیل دوایی برای نفخ معده و درمانی عالی برای نفخ، ورم معده یا ورم شکم است. همچنین زنجبیل یکی از گیاهان دارویی مفید در نفخ روده است. برای این منظور بهتر است از زنجبیل پرورده یا مربای زنجبیل بهره بگیرید.

فواید و خواص زنجبیل

زنجبیل گرمی ­بخشی قوی، ملیّن و بادشکن است. در افرادی که نفخ دائمی به خصوص ریاح غلیظ در امعا دارند زنجبیل داروی مناسبی است، زیرا رطوبت بلّه را که عامل نفخ و عفونت است خشک می‌کند و ریاح را تحلیل می‌برد. به بیانی ساده‌تر زنجبیل برطرف کننده ریاح است(بادهایی که در بدن و مخصوصا سیستم گوارش تولید می‌شوند) زنجبیل این ریاح را مضمحل و دفع می‌کند. بسیاری از دردهایی که در بدن می‌پیچد به دلیل همین بادها و گازها در بدن است که زنجبیل می‌تواند آنها را دفع کند، پس نفخ معده و باد روده‌ها را نیز بهبود می‌بخشد.

برخی افراد دارای مزاج تر یا رطوبی هستند ولی همیشه احساس تشنگی دارند. این تشنگی کاذب است و آب هم برای آنها خوب نیست چرا که وقتی آب می‌نوشند مزاج کلی و مزاج معده آنها رطوبی‌تر می‌شود، زنجبیل برای برطرف کردن تشنگی ناشی از بلغم نیز بسیار مفید است، پس به این افراد مصرف زنجبیل برای بهبود تشنگی کاذب توصیه می‌شود.

خرید روغن گیاهی اصل

لاغری با زنجبیل

می‌دانیم یکی از دلایل کاهش حافظه افزایش رطوبت‌‌های بدن و رطوبت دِماغ یا همان مغز است. زنجبیل می‌تواند رطوبت‌های زائد بدن را دفع کند و موجب سبکی، لاغری و شادابی در افرادی که مزاج سرد و تر دارند شود. ضمن اینکه خمودگی و پف آلودگی صبح‌ها را برطرف می‌کند و حافظه را نیز بهبود می‌بخشد.

خواص مربای زنجبیل

فواید مربای زنجبیل برای معده شگفت انگیز است. زنجبیل ریشه‌ای است شبیه سیب زمینی که می‌توان از آن مربا تهیه کرد و روش طبخ آن مانند مرباهای دیگر است. این مربا برای افرادی که مشکلات معده دارند بسیار مفید است، همچنین برای افزایش میل جنسی در افراد با مزاج سرد و تر بسیار مناسب است. مربای زنجبیل بسیار سودمند است، از بی نظیرترین خوراکی‌هایی است که مقوی معده است و رطوبت‌های معده را خشک می‌کند. برای بهره‌بردن از خواص مربای زنجبیل باید یک قاشق از مربای زنجبیل بعد از غذا مصرف شود.

مربای زنجبیل یکی از بهترین مرباها برای مشایخ یا سالمندان است. خوردن نیم عدد از آن بعد از غذا سبب تقویت هاضمه و بنیه افراد پیر شده و بلغم موجود در معده آنان را خشک می‌کند. مربای زنجبیل که به زنجبیل پرورده مشهور است، داروی مناسبی برای مبرودین یا سردمراجان به شمار می‌رود.

طرز تهیه مربای زنجبیل

مواد لازم برای درست کردن مربای زنجبیل

  •     شکر : 400 گرم
  •     آبلیمو : 1 قاشق مرباخوری
  •     زنجبیل تازه : 250 گرم
  •     آب : 1 پیمانه

ابتدا پوست زنجبیل را بکنید و زنجبیل را به صوت خلالی خرد کنید، حالا زنجبیل‌های خرد شده را 3 مرتبه بجوشانید تا تلخی زنجبیل از بین برود. سپس شکر و آب را درون قابلمه‌ای مناسب بریزید و قابلمه را روی حرارت قرار دهید و اجازه دهید تا شکر و آب به مدت 5 دقیقه بجوشند و بعد از مدت زمان ذکر شده زنجبیل را به مخلوط شکر و آب اضافه کنید تا مخلوط زنجبیل و شکر به مدت 30 دقیقه بجوشند.  در مرحله آخر آبلیمو را به آن اضافه کنید و قابلمه را از روی حرارت گاز بردارید و در مکانی مناسب قرار دهید تا مربا سرد شود.

روغن زنجبیل

روغن زنجبیل  نیز همانند خود گیاه دارای طبع یا طبیعت گرم و خشک است. مالیدن موضعی بدن با روغن زنجبیل به تسکین درد و رفع گرفتگی‌های عضلات ناشی از قاعدگی کمک می‌کند. متخصصان طب سنتی از روغن زنجبیل برای مداوای نفخ شکم، قولنج، گرفتگی‌های عضلانی و دیگر مشکلات شکم و روده استفاده بهره می‌برند. همچنین استفاده موضعی از روغن زنجبیل باعث کاهش علایم عمومی و عصبی و همچنین کمردرد و گرفتگی عضلات همراه دیسمنوره یا قاعدگی دردناک می‌شود.

آیا مصرف زیاد زنجبیل خطرناک است

زنجبیل گشاد کننده عروق است، بنابراین مصرف بیش از حد آن در دوران قاعدگی، امکان افزایش میزان خونریزی را افزایش می‌دهد. در طب سنتی این اعتقاد وجود دارد که طبع زنجبیل گرم و خشک است و مصرف این گیاه باعث گرم‌تر و خشک‌تر شدن بدن می‌شود. برای همین مصرف زیاد زیاد زنجبیل باعث بروز التهاب در دهان و مخاط و ایجاد سوزش یا خارش خصوصا در افراد گرم مزاج می‌شود.

زنجبیل برای چه افرادی مضر است

زنجبیل نیز مانند هر گیاهی دیگری دارای خواص و مضرات است. سوالی که برای بسیاری از ما ایجاد می‌شود این است که ایا زنجبیل برای زخم معده مضر است؟ بله، مصرف زنجبیل برای افراد دارای زخم امعاء و احشاء (زخم مری و معده) و زخم‌های گوارشی هستند مضر و ممنوع است.

مصرف زنجبیل در این افراد موجب استفراغ (حتی از نوع خونی) و دردهای باطنی می‌شود. این نوع زخم‌های گوارشی زخم‌هایی هستند که که بر روی مخاط و زیر مخاط مری، معده و بخش‌های بالایی روده کوچک درنتیجه فرسایش این بافت‌ها توسط اسید معده رخ می‌دهند. استفراغ و درد شکم از عوارض مصرف زیاد زنجبیل در کسانی است که دارای زخم‌های گوارشی هستند.

نظرات بازدیدکنندگان