خواص و مضرات هندوانه

خواص و مضرات هندوانه

هندوانه چیست؟

خربوزه هندی، معروف به هندوانه نوعی بوته و میوه از تیرهٔ کدوییان و دستهٔ صیفی‌جات است که در جالیز رشد می‌کند و منشأ آن آفریقای جنوبی است. در زبان رومی هندوانه بِطیخ هندی یا بطّیخ اخضر و در زبان عربی دُلاع و در زبان هندی تَربوزَ نام دارد.

گیاهی بزرگ، پهن و یک ساله و یک پایه  که ساقهٔ خزنده و برگ‌های پهن و کرک‌دار با بریدگی‌های عمیق و گل‌های سفید یا زرد دارد. آن را به خاطر میوه درشت خوردنی‌اش می‌کارند که نوع خاصی از سته با پوستی ضخیم و بدون هیچ تقسیم‌بندی است.گوشت آن شیرین و آبدار معمولاً به رنگ قرمز پررنگ یا صورتی است. گاهی‌اوقات هم گوشت آن به رنگ نارنجی، زرد یا سفید است. دانه‌های زیادی دارد که ممکن است سفید و نرم یا سیاه و سخت باشند.

تولید جهانی هندوانه

در سال ۲۰۱۴، تولید جهانی هندوانه ۱۱۱ میلیون تن بود. چین با تولید ۶۷٪ کل تولید رتبه اول را در جهان داشت. رتبه‌های بعدی را با کمتر از ۴٪ تولید جهان ترکیه، ایران، برزیل و مصر داشتند. در ایران این محصول در بهار در شهرهای جیرفت و کهنوج، میناب، ایرانشهر و دزفول، در تابستان در ورامین، سمنان، مشهد، اصفهان، همدان، تبریز، میاندوآب، در پاییز در دزفول و زمستان در میناب، جیرفت و کهنوج تولید می‌گردد. هندوانه تولید شده در ایران به کشورهایی مانند عراق، ترکیه، امارات، کویت و بحرین صادر می‌گردد.

خواص هندوانه در طب سنتی

هندوانه در اصل میوه‌ای تابستانی با خواص منحصر به فرد است و خواص کلی آن از منظر مکتب طب سنتی ایرانی عبارت است از اینکه هندوانه، مولد خون رقیق است. بنابراین برای کسانی که خون غلیظ دارند، مناسب است. هندوانه مولد بلغم شیرین است که برای تعدیل مزاج بدن بسیار مفید است. هندوانه در کل یک رطوبت دهنده مناسب است و در صورت توجه و رعایت آنچه در بخش مضرات هندوانه آمده است، می توان آن را برای مدت طولانی بدون دغدغه مصرف نمود.

هندوانه برای چه کسانی مناسب است؟

هندوانه برای تعدیل مزاج افرادی که در معده و کبدشان صفرا تولید می شود، بسیار مناسب است؛ به خصوص برای افرادی که صفرای تولید شده در معده شان از نظر کیفیت، ردیء(نامناسب و بیماریزا) و از جهت کمیت، زیاد است. همچنین استفاده از هندوانه برای تعدیل مزاج افرادی که دارای بدنی لاغر، خشک و مزاجی گرم اند، به مراتب بهتر از تعدیل مزاج آنان به وسیله ترشی ها و مقطعات است. زیرا در استفاده از ترشی ها برای تعدیل مزاج، احتمال بروز ضعف در عصب معده وجود دارد؛ در حالی که در تعدیل مزاج به وسیله هندوانه این احتمال وجود ندارد.

بهترین و بدترین زمان خوردن هندوانه

خوردن هندوانه در شب مناسب است یا صبح؟ برای آن که از خواص هندوانه بیشترین استفاده و کم ترین ضرر را ببریم لازم است، بدانیم که بهترین اوقات مصرف یا زمان مناسب خوردن آن چه وقتی است. حکما، اعتقاد دارند که بهترین وقت خوردن هندوانه، بین دو وعده غذایی است. منظور از این جمله آن است که وقتی غذای اول از معده منحدر شده باشد یعنی عبور کرده باشد، بهترین وقت خوردن هندوانه است. زیرا خوردن هندوانه بلافاصله پس از خوردن غذا باعث فساد هضم می‌شود، که از تبعات آن در معده، رفلاکس یا درد دل است. همچنین ناشتا خوردن هندوانه مضر است به خصوص زمانی که هوا گرم، و عطش، بسیار غالب باشد.

خرید بهترین عرقیات گیاهی کاشان

مزاج، طبیعت یا طبع هندوانه

طبع هندوانه چیست؟ طبع هندوانه از نظر طب سنتی ایرانی سرد و تر است، گرما را برطرف می‌کند و بهترین میوه تابستانی برای گرم مزاجان است چراکه هندوانه موجب تسکین تیزی خلط صفرا و تسکین تشنگی می‌شود. در منابع مستند طب ایرانی هندوانه دارای طبیعتی در اول درجه ی دوم، سرد و در آخر آن، تر دانسته شده، یعنی در کلامی خلاصه‌تر طبیعت یا طبع هندوانه سرد و تر است.

کلیک کنید و خواص بی مثال سکنجبین را بخوانید.

بهترین نوع هندوانه

هندوانه از نظر رنگ دارای انواعی است: زردعسلی، زرد نباتی و سرخ که ممکن است دارای تخم هایی به رنگ سیاه، سرخ یا ابلق باشد. بهترین نوع هندوانه، رسیده شیرین شاداب شکننده بی ریشه است، سوالی که بسیار پرسیده می‌شود این است که آیا رنگ هندوانه مهم است؟خیر، تنها صفاتی از قبیل رسیده بودن، شیرینی، شکنندگی و بی ریشه بودن مهم است. زیرا این صفات نشان دهنده کمال رشد ترکیبات هندوانه است. به طور کلی مهم است که میوه هنگامی که به بوته اش وصل است، پخته و کامل شود. زیرا تنها در این صورت واجد خواصی – اعم از افعال کلی و افعال جزیی – که حکما برای آن ذکر کرده اند، خواهد شد.

مضرات هندوانه و نحوه اصلاح آن

هندوانه با تمامی خواصی که دارد، خوردنش برای برخی از افراد مضر است: کسانی که در سِپُرز یا طحالشان مشکلی دارند در مصرف هندوانه باید احتیاط کنند. این افراد چنانچه بعد از خوردن هندوانه در سمت چپ شکمشان ( محل طحال ) احساس نفخ یا درد کنند، یا نوعی تیرگی در رنگ بدنشان مشاهده نمایند، یا در صُلبیه یعنی سفیدی چشمانشان کدورت و تیرگی ایجاد شود؛ باید بدانند که هندوانه برای آنها زیانبخش است. بر این اساس، این افراد باید از مصرف هندوانه خودداری کنند، در غیر این صورت نه تنها نفعی نمی برند بلکه دچار زیان می شوند.

تذکر: چنانچه هندوانه را همراه شکر مصرف کنید. تبرید یعنی سردی رسانی هندوانه را افزایش داده‌اید، چراکه مصرف هندوانه همراه شکر باعث افزایش کیفیت سردی هندوانه خواهد شد.

هندوانه برای افراد سرد مزاج مضر است

خوردن هندوانه برای افراد سرد مزاج و کسانی که دارای معده سرد هستند، مضر است. زیرا هندوانه سبب ازدیاد سردی در بدن یا معده می شود و خطر ضعف هاضمه را به دنبال دارد. ضعف هاضمه نیز به نوبه خود مسبب بسیاری از بیماری ها به خصوص ضعف نیروی جنسی و درد مفاصل در افراد سرد مزاج است.

مصلح هندوانه چیست؟

افراد سرد مزاج باید از خوردن هندوانه خودداری کنند یا برای رفع سردی هندوانه حتما آن را با یکی از مصلحات مانند گلقند، عسل، قند و... میل کنند تا مضرات ناشی از مصرف هندوانه را به حداقل برساند. باز هم توصیه می‌کنم این دسته از افراد لازم است به دقت، علایم گفته شده را در خود مورد بررسی قرار دهند تا در صورت مشاهده فورا مصرف هندوانه را ترک کنند و به درمان ضررهای ناشی از مصرف هندوانه اقدام کنند.


کلیک کنید تا در مورد روغن حیوانی بیشتر بدانید.

هندوانه ضد حرارت خون و صفرا

در مواردی که خلط خون دچار حرارت شود که به تعبیری "به جوش آمدن خون" گفته می شود. در چنین مواردی مصرف هندوانه باعث تسکین جوشش و حرارت خلط خون می شود. زیرا هرچه که دارای طبیعت سرد باشد، ضد حرارت است، مانند تخم کاسنی تخم کاهو، تخم گشنیز، گل سرخ، آب لیمو، سکنجبین، شربت صندل، شربت کدو و شربت عناب . همچنین هندوانه با تسکینی که در حرارت صفرا ایجاد می‌کند، باعث می شود تا حِدَّت آن نیز شکسته شود و فرد را از اذیت آن خلاصی بخشد. برای دفع صفرای زاید در بدن به جز هندوانه، می توان از داروهایی که در تسکین حرارت خون گفته شد استفاده کرد.

منبع: کتاب دوم مجموعه مقالات مکتب طب ایرانی تالیف استاد محمد عبادیانی

نظرات بازدیدکنندگان